PopUp MP3 Player (New Window)

9. Stukje geschiedenis

Velen hebben de oliecrisis van 1973 niet meegemaakt of zelfs niet van gehoord. In die tijd besloten de Arabische olieproducerende landen collectief geen of minder olie meer te leveren aan het Westen.
Het gevolg was dat we ons gingen beraden over de toekomstige energievoorziening en economische groei.

Premier Den Uyl sprak toen via de televisie het volk toe en riep op tot zuiniger gebruik van energie. We zouden ons gedrag moeten aanpassen. Benzine ging op de bon, de maximum snelheid werd 100 km/u en er kwamen autoloze zondagen.

Kort hiervoor had de Club van Rome, een aantal wetenschappers dat zich ernstig zorgen maakte over de toekomst van de wereld, een rapport gepubliceerd (“Grenzen aan de groei “) over problemen als bevolkingsgroei, voedselproductie, industrialisatie, uitputting natuurlijke hulpbronnen, vervuiling.

Ook de milieubeweging kreeg steeds meer aanhang omdat velen de problematiek onderkenden.
Er werden boeken geschreven over bv. kleinschaligheid (“Hou het klein”), economische groei, produktie en consumptie tegen de achtergrond van welzijn, derde wereld, milieu en macht (“Barsten in de groei”), “Einde of nieuw begin”, “De economie van het genoeg” of “Techniek, middel of moloch”.
Na de energiecrisis werd een Brede Maatschappelijke Discussie georganiseerd door de regering (initiatief Jan Terlouw) over de energievoorziening in Nederland. Het kabinet wilde weten in hoeverre er een draagvlak was voor het toepassen van meer kernenergie.
Kolen, olie en aardgas zou moeten worden gespaard om ook toekomstige generaties van energie te voorzien en tijd te winnen om alternatieve energiebronnen te ontwikkelen. Ook zon- en windenergie kwamen ter tafel, maar dit vond men geen betrouwbaar alternatief voor fossiele brandstoffen.
De uitkomst van de discussie was dat er onder de bevolking geen meerderheid was voor kernenergie.
Ik herinner me een cartoon van minister Gijs van Aerdenne (Economische Zaken) die met een stapel rapporten naast zijn open haard zat...
De regering wilde deze uitkomst naast zich neerleggen en toch kerncentrales gaan bouwen, maar kwan daarop terug na de ramp met de kerncentrale in Tsjernobil.
Wat kunnen we hiervan leren?

We zijn nu 40 jaar verder en de energieproblemen zijn niet aangepakt en lijken er alleen maar groter op geworden. We belijden dat we er wat aan moeten doen, maar rijden 130 km/u, gebruiken meer energie dan ooit, meer kolen ook, we consumeren en produceren meer dan ooit en het milieu en klimaat baart ons grote zorgen. De afgelopen 45 jaar is het energieverbruik wereldwijd verdrievoudigd.
Particuliere initiatieven lijken geen effect te hebben, de overheid geeft prioriteit aan economische groei. Er worden wel windmolens gebouwd en zonnepanelen geïnstalleerd, maar deze kunnen de toename van het energieverbruik niet bijhouden.
De thema's van de 70-er en 80-er jaren komen weer terug, duurzame economie, en zo. Weer wordt door economen het groeimodel ter discussie gesteld en worden weer vraagtekens gezet bij de technologische ontwikkelingen. Het lijkt een hoge snelheidstrein, aangedreven door een blind vooruitgangsgeloof waarin we machteloos moeten toezien hoe die ons non-stop naar een ongewisse bestemming brengt.
Tot nu toe hebben we van de overheid slechts intenties/ambities gehoord zonder realistische plannen. De overheid zal de huidige situatie opnieuw moeten kwalificeren als crisis en adequate maatregelen nemen om het energieverbruik te reduceren (zoals ten tijde van de oliecrisis) en afstappen van het dogma van noodzakelijke economische groei. Maar ook de overheid zit in de trein...
Vooralsnog blijft het gemorrel in de marge.